وقتی بیشتر افراد برای اولین بار به تمرین کردنِ مدیتیشن فکر میکنند، معمولاً چندین سؤال دارند که برایش پاسخی میخواهند و وقتی شروع میکنند، با چند سوال دیگر مواجه میشوند.
در اینجا پاسخِ ده سوال رایج که در ابتدای تمرین مدیتیشن برایتان به وجود میآید را جمع آوری کرده ایم.
در مقاله «مدیتیشن چیست» میتوانید بیشتر راجع به مدیتیشن مطالعه کنید.
پاسخ سوالات متداول مدیتیشن
۱. آیا مدیتیشن باعث میشود که برای موفقیت در کار یا تحصیل بیشازحد راحت و ریلکس باشم؟
در زمانهای قدیم، افراد معمولاً مدیتیشن را با شیوههای زندگیشان مرتبط نمیدانستند و میترسیدند اگر درجایی رفته و برای چند دقیقه مدیتیشن کنند به فردی که جامعه گریز تبدیل خواهند شد.
خوشبختانه، زمانه تغییر کرده است و در هرکجا که نگاه کنید میتوانید مقالاتی را پیدا کنید که مزایای علمی مدیتیشن را اثبات میکنند.
واقعیت این است که مدیتیشن به شما میآموزد که چگونه ذهنتان را متمرکز کنید و عوامل حواسپرتی را به حداقل برسانید تا درواقع بتوانید کارها را بهطور مؤثرتری انجام دهید.
۲. چطور میتوانم در برنامهی شلوغم زمانی برای مدیتیشن پیدا کنم؟
خوب، نکته مهم در مورد مدیتیشن این است که درواقع زمانِ زیادی از شما نمیگیرد. بهمحض اینکه اصول اولیه را یاد گرفتید، میتوانید هرروز پنج یا ده دقیقه تمرین کنید.
حداقل برای شروع، صبحها بهطورکلی بهترین هستند.
به یاد داشته باشید: هرزمانی که برای شما مناسبتر است، مهمترین چیز انجام دادنِ منظمِ مدیتیشن است.
در صورت امکان هرروز.
دلیل این توصیه این نیست که شما تبدیل به یک ماشین شوید و خودکار کاری را انجام دهید، بلکه این منظم انجام دادن، فرصتی را ایجاد میکند تا بتوانید از فواید شگفتانگیز مراقبه (مدیتیشن) مانند: کاهش استرس و تمرکز بیشتر، بهرهمند شوید.
۳. میتوانم بهجای نشسته روی زمین و بهصورت چهارزانو، روی صندلی یا دراز کشیده مراقبه کنم؟
بله. شما میتوانید در موقعیتهای مختلف مدیتیشن کنید. حالتهای مراقبه (مدیتیشنِ) سنتی شامل نشستن، ایستادن، راه رفتن، دراز کشیدن و حرکت بهصورت الگوهایی مشخص است.
اصولاً هر موقعیتی که بتوانید راحت در آن موقعیت بمانید، برای مراقبه مناسب است.
البته، دراز کشیدن یک نقطهضعف هم دارد: شما بهاحتمال زیاد به خواب میروید. بنابراین ممکن است مجبور شوید برای هوشیاری و تمرکز خود تلاش بیشتری انجام دهید. یکی از تکنیکهای مفید این است که هنگام مراقبه (مدیتیشن)، زانوهایتان را خم نگه دارید.
مهمتر از نشستن، دراز کشیدن یا ایستادن برای مراقبه، کاری است که با پشتتان(کمرتان) انجام میدهید. بدنتان با خیلی خم شدن به سمت جلو یا کج شدن به پهلو، میتواند با نیروی جاذبه مبارزه کند و درنهایت احساسی دردناک برایتان ایجاد کند و برای ادامه تمرینتان در طی هفتهها و ماهها دچار مشکل شوید.
۴. در مورد بیقراری یا ناراحتیای که هنگام مراقبه (مدیتیشن) احساس میکنم باید چهکار کنم؟
شاید احساس بهتری داشته باشید زمانی که متوجه شوید شما تنها فردی نیستید که در حین مراقبه احساس بیقراری یا ناراحتی میکنید. هر کس هرازگاهی (یا حتی غالباً) در مراقبه (مدیتیشن) خود دچار آشفتگی یا ناراحتی میشود.
در حقیقت، مراقبه(مدیتیشن) مانند آینهای عمل میکند که شمارا به سمت خودتان بازتاب میدهد. باور کنید یا نکنید، این یکی از ویژگیهایش است. هنگامیکه زندگی پرمشغله خود را برای چند دقیقه متوقف میکنید و بیسروصدا مینشینید، ناگهان متوجه انرژیای عصبی و افکارِ دیوانه کنندهای میشوید که همیشه باعث ایجاد استرس در شما میشدند.
به دنیای مراقبه خوشآمدید!
زمانی که تمرکزتان عمیقتر میشود، میتوانید آگاهی خود را گسترش دهید و ابتدا از چیزهایی که حس میکنید شروع کرده و سپس سراغِ احساسها و افکارِ خود بروید.
در این مرحله میتوانید شروع به کاوش کنید، با آنها (احساس و افکاری که دارید) دوست شوید و درنهایت بیقراری و ناراحتیتان آنها بپذیرید.
اگرچه این فرایند ممکن است آسان نباشد، اما فواید گستردهای دارد. زیرا به شما تابآوری و آرامشِ ذهنی را میآموزد که کمکتان میکند بتوانید در هر زمینهای از زندگیتان لحظات دشوار اجتنابناپذیرش را بپذیرید.
۵. با خوابآلودگی در حین مراقبه چهکار کنم؟
مانند بیقراری، خوابآلودگی هم مانعی عادی در سفرِ مدیتیشن است.در ابتدا ممکن است بخواهید کمی خوابآلودگی را کشف کنید. بله درست خواندید! شاید بخواهید کمی خوابآلودگی را کشف کنید.
کجای بدنتان تجربهاش میکنید؟ این فقط خستگی ذهنی است یا ازنظر جسمی نیز خسته شدهاید؟ شاید برای الآن بهتر باشد بهجای مراقبه کمی چرت بزنید!
نکته: اگر همچنان با داشتن احساس خوابآلودگی تصمیم به ادامه مدیتیشن داشتید، میتوانید چشمانتان را کاملاً بازکرده و تا جایی که ممکن است صاف بنشینید تا خوابتان کمی از بین برود. اگر همچنان احساس خوابآلودگی داشتید، مقداری آب سرد به صورتتان بپاشید یا بهصورت ایستاده و یا در حال قدم زدن مراقبه کنید. درهرصورت، خوابآلودگی لزوماً مانع از مراقبه شما نمیشود. در آخر مراقبهی خوابآلوده بهتر از کلاً مراقبه نکردن است.
پاسخ سوالات متداول مدیتیشن
۶. چگونه بفهمم که به روش صحیحی مدیتیشن میکنم؟
این سوال منعکسکننده کمالگرایی هدفگرای شما است که فعالیتهایتان را کنترل میکند تا مطمئن شوید که آنها را بهدرستی انجام میدهید.
نکته قابلتوجه در مورد مدیتیشن این است نمیتوانید اشتباه انجامش دهید
(در حقیقت ، این کامل گرایی است که بیشترِ استرس شما را ایجاد میکند. و هدف از مراقبه کاهش استرس است، نه تشدید آن)
برای اینکه بدانید چه زمانی مدیتیشن شما کار میکند، شما احتمالاً هیچ چراغ چشمکزن یا لرزش ناگهانی انرژیای را نخواهید دید.
سعی کنید به دنبال نتیجه نباشید، یا مانند گلدانی که منتظرِ شکوفا شدن است، مراقبه شما شاید هرگز مانند یک آب جوش نزند. (کنایه به این به دنبال تغییرات سریع نباشید)
فقط به روند کار اعتماد کنید و اجازه دهید تغییرات از خودشان مراقبت کنند و بهمرور تأثیرگذار باشند.
۷. آیا میتوانم در حین رانندگی یا کار با کامپیوتر و گوشیام مراقبه (مدیتیشن) کنم؟
اگرچه زمانی که مشغول انجام کاری هستید نمیتوانید مراقبه (مدیتیشن) را بهصورت رسمی تمرین کنید. اما میتوانید کاری که انجام میدهید را بهصورت ذهن آگاهانه انجام دهید.
در طول دورههای روزانهی آرام مراقبهتان، یاد میگیرید و کشف میکنید که چگونه میتوانید تا حد امکان در میان احساسها و افکار منحرفکننده حضور داشته باشید.
سپس، زمانی که پشت فرمان اتومبیلتان یا در مقابل کامپیوترتان مینشینید، میتوانید حداقل از حضوری ذهن آگاهانه و دقیق در مورد ترافیکِ ساعات شلوغ یا تهیه گزارشی که میخواهید، استفاده کنید.
با ذهن آگاه بودن در این شرایط متوجه خواهید شد که میتوانید کارها را با تلاش و فشار کمتری انجام داده و لذت بیشتری ببرید.
۸. آیا برای مراقبه (مدیتیشن) عقاید مذهبیام را تغییر میدهم؟
قطعاً نه. شما میتوانید با هر دین و مذهبی،اصول مدیتیشنِ ذهن آگاهی را انجام دهید.
درست است که ریشههای مدیتیشنِ ذهن آگاهی به بیش از ۲۵۰۰ سال پیش و زمان بودا برمیگردد. اما تمرینهایی که امروزه شما انجام میدهید به هیچ دین و سنتی مرتبط نیست و به کمک پژوهشگرانی همچون جات کابات زین همگی بر پایهی علم هستند و در یک سری کلینیکهای پزشکی استفاده میشوند.
به یاد داشته باشید: مراقبه (مدیتیشن) بهسادگی شامل کمی مکث در زندگی پرمشغله شما است، چند نفس عمیق کشیدن، بهآرامی نشستن و توجه به درون خود داشتن. چیزی که کشف میکنید ذن یا صوفیگری یا هندوئیسم نیست، بلکه شما هستید.
با تمام اعتقادات، وابستگیها و ویژگیهای شخصیتیتان کامل هستید!
۹. اگر عزیزانم از تمرین مدیتیشن من استقبال نکنند چهکاری باید انجام دهم؟
اگر عزیزانتان بهصورت مشخص مخالف هستند، شاید بهتر باشد با دوستی یا با یک گروه یا کلاسی در خارج از خانهتان مراقبه کنید. اما اگر آنها فقط یک مقاومتِ عادی میکنند یا تمایل دارند در لحظات نامناسب حواستان را پرت کنند یا زمانهایی که نیاز به سکوت و در تمرین هستید صدایتان کنند، میتوانید با آنها صحبت کنید و راجع به علاقهتان به مراقبه (مدیتیشن) به آنها توضیح دهید و بخواهید در این چند دقیقه مراعاتتان را بکنند.
کسی چه میداند؟ ممکن است روزی آنها تصمیم بگیرند که به شما بپیوندند و خودشان مدیتیشن کنند.
۱۰. آیا مراقبه (مدیتیشن) واقعاً میتواند سلامتیام را بهبود بخشد؟
بله ، مدیتیشن میتواند سلامتی شما را چه ازنظر جسمی و چه ازنظر روانی بهبود بخشد!
محققها صدها مطالعه در مورد فواید سلامتی مدیتیشن منتشر کردهاند و نتایج بهطور مداوم نشان میدهد که افرادی که مرتباً مدیتیشن میکنند، از سلامتی بهتری نسبت به افرادی که این کار را انجام نمیدهند، برخوردار هستند.
علاوه بر این، مراقبه میتواند باعث کاهش اضطراب و بهبودِ افسردگی شود.
منبع مقالک(مقالهای کوچک) پاسخ سوالات متداول مدیتیشن: کتاب مدیتیشن برای دامییز